KATEGORIES stel Paulus dit‚ sonder vrees vir teenspraak‚ asof hy redelik alwetend is; “… ons lewe in ’n goddelose tyd.” Die lidmate in Efese het sekerlik hulle koppe bevestigend geskud toe hulle die aanmerking van Paulus gehoor het. Heel moontlik het die afgodstempel van die godin Artemis‚ die godin van vrugbaarheid‚ wat in hulle stad was‚ voor hulle oë opgekom. Miskien was hulle van voor af bewus van die agteruitgang in sedelike en morele standaarde in hulle stad.

Die apostel se woorde tref ons ook‚ nie waar nie? Dit is oral rondom en in ons. Regverdiges word gestraf en misdadigers word beloon. Die wat moet regeer‚ steel en die wat hard werk word met hoë belastings verarm. Dobbelsale en gesellinklubs verrys waar daar skole en klinieke gebou moet word. Ons kan werklik met Paulus se woorde identifiseer dat ons in ’n goddelose tyd lewe.

Daar is mense wat beweer dat Paulus hierdie uitdrukking as ’n soort kode gebruik wat net Christene sou verstaan. Dekodeer jy dit‚ beteken dit ons leef in die finale periode voordat Christus gaan terugkom. Ons leef in die tyd waar verdrukking sal toeneem‚ die magte van die Antichris gemonster sal word‚ en daar ’n groterwordende geween en ’n gekners van tande sal wees. Dis die tyd waarin die merk van die dier op mense se voorhoofde getatoeëer gaan word en ’n mikroskyfie in elkeen van ons ingeplant gaan word waarsonder jy nie sal kan koop en verkoop nie.

Dit lyk nie vir my dat dit Paulus se bedoeling was nie. Hy praat hier in algemene terme van die tyd na Jesus se hemelvaart en voor sy wederkoms. Dis ’n tyd wat nie net sleg is nie‚ nie net boos is nie‚ nie net vol van sonde en verval en boosheid is nie‚ maar ’n tyd wat jy met ’n waaksame optimisme moet benader. Eintlik is dinge nie besig om slegter te word nie‚ maar beter! Kyk mooi: hy sê “vroeër” het mense in die “duisternis” geleef (5:8). Dinge is in die donker gedoen en mense het met hulle onheilsdade weggekom. Mense het geleef asof in ’n koorsdroom van aaklighede. Dit was asof die dood regeer het. Nou kan hy uitroep (5:14): “Word wakker‚ jy wat slaap‚ en staan op uit die dood; en Christus sal jou lewe verlig.” Oortuigend verklaar Paulus dat die donker dinge van die verlede nou uitkom: “Maar alles word aan die kaak gestel wanneer die lig daarop val.” Dis nou die tyd van lig. Vir my is dit baie om oor optimisties te raak.

Tog noem Paulus dit steeds ’n goddelose tyd. Dit is goddeloos‚ nie omdat donker magte al hoe sterker word nie‚ nie omdat die Antichris al besig is om sy mikroskyfies te vervaardig om in elkeen van ons se skedels in te plant nie‚ nie omdat dit lyk asof misdadigers in werklikheid Suid-Afrika regeer nie – dit is goddeloos omdat mense nog steeds optree asof hulle in die donker is. Hulle rol steeds rond in hulle nagmerriedrome; hulle hou aan met hulle donker duiwelse dinge; hulle is vasgevang in die haat‚ die afguns‚ die bitterheid‚ die kultusse van gister.

Dit is wat Paulus bedoel as hy sê ons leef in ’n goddelose tyd. Hy bedoel eenvoudig daarmee dat ons in die verlede leef; aankarring soos altyd; nie wil verander nie; vasklou aan ’n vergete en verganende era in die geskiedenis van mense.

Paulus noem ’n paar dinge wat mense nog altyd gedoen het. Die ou tipe heidense godsdiens het om “kicks” gedraai. Om die vrugbaarheid onder die kuddes‚ en onder die gesaaides te stimuleer‚ was daar by sommige tempels prostitute gewees tot diens van die plaaslike mans. Paulus sê dis “’n skande om selfs te praat oor die dinge wat die ongehoorsame mense in die geheim doen.” Hiermee het die misbruik van drank gepaard gegaan. Wyn is as afkomstig van die god Bacchus beskou. Mense het geglo dat wanneer hulle wyn drink‚ hulle die god inneem. Onder die invloed van drank het hulle dan dinge gedoen waaroor hulle later skaam was. As Paulus dus sê: “Moet julle nie aan drank te buite gaan nie …” praat hy nie as ’n vriendelike verteenwoordiger van die Alkoholiste Anoniem nie. Hy vermaan mense om ’n breuk met hulle verlede te maak.

Die goddelose tye waarin ons leef‚ is ook omdat mense aanhou vasklou aan verbygegane dinge. Eendag het ek met ’n vrou van so twee–en-twintig gewerk. Sy was van skooldae af aan dwelms verslaaf. Om dwelms in die hande te kry‚ het sy by satanistiese kultusse betrokke geraak waar ryk en vooraanstaande mense hulle dwelms in ruil … gegee het. Sy wou selfmoord pleeg en het‚ om die waarheid te sê‚ probeer. Verder het sy aan ’n dieetsiekte gely en kon nie aan haar verlede ontsnap nie‚ maar het herhaaldelik in haar ou gedragspatrone teruggeval.

“Word wakker‚ jy wat slaap‚ en staan op uit die dood; en Christus sal jou lewe verlig.” Dinge het verander.

Die verlede het ’n verskriklike greep op mense. Jy en ek weet hoedat ’n gebeurtenis of twee uit ons kinderjare skielik uit die niet te voorskyn kom en ons in ’n nagmerrieslaap kan indompel. Jy en ek weet hoedat ons al hard probeer het om nie te doen wat ons ouers aan ons gedoen het toe ons klein was nie – en dan op ’n dag besef dat dit makliker gesê as gedaan is. Jy kan nie op eie krag nuut word nie. Daarom gee Paulus vir ons ’n positiewe alternatief. Hy vul sy “word wakker” met nuwe inhoude. Hy haal die blinddoeke van ons oë af en wys ons dinge in die helder lig van Jesus Christus. Hy deklameer ’n nuwe moontlikheid in hierdie goddelose tye (5:19): “Nee‚ laat die Gees julle vervul …”

Nadat Paulus in die algemeen die gelowiges opgeroep het om te breek met hulle ou sondige natuur en om volkome volgens die wil van God te leef en heilig te wees (4:17-24)‚ gee hy vervolgens spesifieke riglyne vir die nuwe lewe:

Moenie leuens vertel nie
“Noudat julle die valsheid afgelê het‚ moet julle onder mekaar die waarheid praat‚ want ons is lede van dieselfde liggaam" (Ef. 4:25). Die liggaam kan nie teen homself verdeeld wees nie. Leuens breek die liggaam af‚ dit verlam dit. Dit is soos wanneer die witbloedliggaampies die rooibloedliggaampies begin vernietig.

Is leuens en valsheid nie dalk een van die dodelike bloedsiektes wat ons gemeentelike lewe ondergrawe en verlam nie?

Julle moet die waarheid praat. Dit is ons opdrag. Jesus Christus is die waarheid. Dit wat ons vir mekaar sê en oor mekaar sê moet as ’t ware deur Christus self gesensor wees.

Moenie kwaad word en sondig nie
Dit beteken nie dat ’n Christen nie mag kwaad word nie. Om kwaad te word is ’n normale reaksie by die mens.

Ons lees in die Bybel dat by sekere geleenthede God se toorn ontvlam teen sy volk. Ek kan nie dink dat toe Jesus die mense met ’n sweep uit die tempel verdryf het Hy baie vriendelik gewees het nie. Die Bybel gee toe dat ’n mens soms kan kwaad word. Die punt is dat wanneer ons kwaad word ons as mense met ons sondige natuur maklik ’n prooi van die sonde raak. Dit kan natuurlik ook wees dat ’n mens baie keer kwaad word‚ nie omdat God se eer aangetas word nie‚ maar omdat daar nie aan jou sondige begeertes toegegee word nie.

Gesonde kwaad word‚ word uit liefde gebore. ’n Mens kan kwaad word omdat God se eer aangetas word. Omdat jy Hom liefhet en sy kind is‚ raak dit jou indien iemand sy Naam in die gedrang bring.

Hoe moet ons voorkom dat uit ons kwaad nie sonde gebore word nie? “Moenie ’n dag kwaad afsluit nie” (Ef. 4:26). Ons mag hierdie kwaad in ons nie koester nie. Ons moenie daaroor broei nie. Dit sal beteken dat ons dadelik moet werk aan ’n geskil wat moontlik tussen ons en iemand anders ontstaan het.

David Augsburger skryf ’n baie mooi boekie oor hoe ’n mens konflik behoort te hanteer. Hy neem die boekie Caring enough to confront en beweer ’n mens het vyf opsies.

• Ek sal jou kry
  In enige geveg moet iemand wen en iemand moet verloor. Ek is dus jammer‚ maar ek gaan nie in vir verloor nie – so kan ’n mens redeneer. Die gevolg is dat jy alle konflik soos ’n geveg beskou wat jy ten alle koste moet wen. Hierdie soort wen-verloor-houding vra baie mag maar min liefde. Die doel voor oë is om te wen‚ ook die argument te wen. Dit maak nie saak of verhoudinge in skerwe spat nie.
  
  
• Ek gee lewer pad
  So baie mense kies hierdie uitweg. Hulle is nie lus vir al die drama en onenigheid nie dus gee hulle liewer pad. Om pad te gee kan ook beteken dat julle nog saam in dieselfde huis bly maar dat jy jou emosioneel onttrek. Die rede vir hierdie “gee-maar-pad”-houding is dat daar geglo word daar is geen sin in al die konflik en stryery nie.
  
  So kan ’n huwelikspaar maar net so bolangs oor koeitjies en kalfies gesels en verder in dodelike stiltes verval omdat een van die partye eerder padgee as om konflik te bewerk. Dit sê Augsburger is ’n pad uit‚ nie ’n pad deur die probleem nie.
  
  
• Ek gee lewer in
  Hierdie houding is baie dieselfde as die vorige. Die persoon glo dat om hoegenaamd te verskil afbrekend is. Al die beslissings word dus aan die ander persoon oorgelaat. Daar is geen eie inisiatief of mening nie‚ want “dit lei tog net tot spanning en konflik.” Dit is amper ’n “deurmat”-houding. “Hier is ek‚ trap maar op my. Dit is beter as spanning.”
  
  
• Ek ontmoet jou half pad
  So op die oog af klink dit nogal nie ’n slegte oplossing vir konflik nie. Konsensus is mos deesdae aan die orde van die dag. Laat ons geen fout maak nie. Ware konsensus tussen twee persone bestaan nie uit ’n helfte van die een en ’n helfte van die ander nie. Daardie twee helftes maak gewoonlik nie ’n hele nie.
  

Die enigste antwoord vir konflik is: